Unošenje proteina

Prirodni izvori proteina su gotovo sve namirnice životnjskog i biljnog porijekla s tim što se razlikuju po aminokiselinskom sastavu. Namirnice koje sadrže 8-10 esencijalnih amino kiselina u adekvatnom odnosu su mlijeko, meso, jaja i soja. Ostale namirnice ne sadrže dovoljan broj amino kiselina, ali se njihovim kombinovanjem dobija kompletan sastav amino kiselina. Ovo kombinovanje je značajno kod vegetarijanske ishrane.

Iskorištavanje bjelančevina u organizmu zavisi od njihovog aminokiselinskog sastava. Što je on sličniji aminokiselinskom sastavu ljudskog tijela biološka vrijednost i iskoristljivost bjelančevina je veća. Najveću biološku vrijednost imaju bjelančevine majčinog mlijeka, bjelančevine jaja s obzirom da se poslije resorpcije sto posto iskorištavaju. Bjelančevine životnjskog i biljnog porijekla treba uzimati u odnosu 1 na prema 1. Biološka vrijednost i iskoristljivost proteina procjenjuju se preko bilansa azota. Dnevna potreba u bjelančevinama kod odraslih je 1 gr za svaki kilogram tjelesne mase kod djece 1,5 gr po kilogramu dok je kod trudnica plus 30 gr a kod dojilja plus 20gr preko standardne potrebe za odrasle. Od ukupnih energetskih potreba organizma proteini treba da obezbjede 10 do 15 posto.

Varenje proteina

Varenje se odvija pod uticajem proteolitičkih enzima u želudcu i tankom crijevu pri čemu dolazi do hidrolize proteina u kratke peptidne lance i amino kiseline. Varenje počinje u želudcu djelovanjem enzima želudačnog soka pepsina. Pepsin se sintetiše u želudačnoj sluzokoži u obliku proenzima pepsinogena koji se aktivira pod dejstvom vodonikovih jona hlorovodonične kiseline želudačnog soka.

Aktivni pepsin djeluje u izrazito kiseloj sredini i raskida peptidne veze između aromatičnih amino kiselina pa nastaje onoliko peptidnih fragmenata koliko u molekulu proteina ima aromatičnih amino kiselina.

Varenje se nastavlja u taknkom crevu pod uticajem enzima pankreasnog i crijevnog soka. Najvažniji enzimi pankreasnog soka su tripsin, himotripsin, elastaza i erepsin.

Tripsin se sintetiše u obliku proenzima tripsinogena koji se aktivira pod dejstvom enterokinaze iz crevnog soka uz prisustvo kalcijumovih jona. Trpsin raskida peptidne veze na onim mjestima gdje se nalaze bazne amino kiseline.

Himotripsin se stvara takođe u obliku proenzima himotripsinogena, a aktivira ga tripsin. Raskida peptidne veze u kojima učestvuju tirozin i glicin. Elastaza razlaže skleroproteine.

Erepsin je smjesa enzima koji nastavljaju hidrolizu polipeptidnih lanaca do oligopeptida i slobodnih amino kiselina poslije djelovanja pepsina, tripsina i himotripsina. Enterokinaza aktivira pankreasni tripsinogen. Erepsin je takođe smjesa enzima koji razlaže nastale peptidne fragmente na amino kiselinama.

Izvor: Za pansport.eu piše Nenad Kolev, bodybuilding takmičar.